Du niên: tám hướng trong bát trạch

Khi tính bát trạch, ngoài việc biết mình thuộc Đông tứ mệnh hay Tây tứ mệnh, người ta còn nói tới tám tên gọi cho tám hướng: Sinh Khí, Diên Niên, Thiên Y, Phục Vị và bốn tên còn lại. Đây gọi là du niên hay bát biến du niên.

Bài này ghi lại hệ tên gọi đó, và nói rõ chỗ các sách khác nhau.

Du niên là gì

Trong bát trạch, mỗi người có một cung phi, và từ cung đó suy ra tám hướng được gán tám tên — bốn tên được coi là tốt, bốn tên được coi là xấu. Cùng một hướng thì với người cung khác sẽ mang tên khác.

Cách suy ra tám tên này dựa trên việc biến đổi các hào trong quẻ của cung phi — đây là phần kỹ thuật mà các sách trình bày khá giống nhau về nguyên tắc.

Bốn tên thường được coi là tốt

Sinh Khí. Thường được coi là hướng tốt nhất trong tám hướng, gắn với ý nghĩa về sinh khí và phát triển.

Thiên Y. Gắn với ý nghĩa về sức khoẻ.

Diên Niên. Gắn với ý nghĩa về quan hệ và sự bền lâu.

Phục Vị. Là chính hướng cung phi của người đó, thường được coi là ổn định, mức tốt nhẹ nhất trong bốn.

Bốn tên thường được coi là xấu

Tuyệt Mệnh. Thường được coi là nặng nhất.

Ngũ Quỷ.

Lục Sát.

Hoạ Hại. Thường được coi là nhẹ nhất trong bốn.

⚠️ Lưu ý quan trọng về cách đọc những cái tên này: chúng là tên gọi trong một hệ quy ước, không phải mô tả điều sẽ xảy ra. Tên nghe nặng nề là do cách đặt tên của người xưa, và nhiều người đọc xong thấy lo — đó là phản ứng dễ hiểu nhưng không cần thiết.

Chỗ các sách khác nhau

Đây là phần đáng nói nhất, và nó giải thích vì sao hai người tra ra hai kết quả:

Thứ tự mức độ trong bốn hướng tốt. Hầu hết coi Sinh Khí là tốt nhất, nhưng thứ tự ba cái còn lại thì các sách sắp khác nhau.

Ý nghĩa cụ thể gán cho từng tên. Sách này nói Thiên Y liên quan sức khoẻ, sách kia thêm hoặc bớt các ý khác. Càng vào chi tiết thì càng khác nhau.

Áp vào cái gì. Có sách áp du niên cho hướng cửa chính, có sách áp cho hướng nhà, có sách áp cho từng phòng, có sách áp cho hướng đặt bếp và hướng ngồi. Cùng một căn nhà mà áp khác chỗ thì kết luận khác hẳn.

Tính theo người nào trong nhà. Chủ hộ, người kiếm tiền chính, hay người nam — các sách trả lời khác nhau, và đây là chỗ gây tranh cãi trong gia đình nhiều nhất.

Cách tính cung phi cho người sinh từ năm 2000 trở đi có công thức khác, và không phải bảng tra nào cũng cập nhật.

⇒ Nếu bạn tra ra hai kết quả khác nhau, rất có thể không ai sai — chỉ là hai sách khác nhau.

Cách dùng cho tỉnh

Ghi lại bạn tra ở nguồn nào và theo cách áp nào. Lần sau đối chiếu thì biết ngay vì sao lệch.

Đừng gom nhiều nguồn. Lấy phần "tốt" của sách này cộng phần "tốt" của sách kia thì chẳng hướng nào đủ, và bạn tự làm khó mình.

Nhớ rằng thực tế bạn ít khi được chọn. Hướng nhà do vị trí quyết định. Phần chọn được thường chỉ là hướng giường, hướng bàn làm việc, hướng bếp — và đó cũng là phần các sách khuyên điều chỉnh khi hướng nhà không đổi được.

Đừng để tên gọi làm bạn lo. "Tuyệt Mệnh" là một cái tên trong một hệ quy ước ra đời cách đây nhiều thế kỷ. Rất nhiều nhà có cửa ở hướng đó và người trong nhà sống bình thường.

Bát trạch trong toàn cảnh

Đặt đúng chỗ thì dễ hiểu hơn:

Bát trạch là một phái trong nhánh lý khí — nhánh tính toán theo phương vị. Nó không phải toàn bộ phong thuỷ.

Huyền không phi tinh là một phái khác cũng thuộc lý khí, nhưng tính thêm yếu tố thời gian — nên cùng một căn nhà thì đánh giá đổi theo giai đoạn, điều bát trạch không có.

Loan đầu là nhánh khác hẳn — nhìn địa thế, hình sông thế núi, không dùng la bàn nhiều.

Các nhánh này cho kết luận khác nhau cho cùng một căn nhà, và người làm nghề lâu năm thường kết hợp nhiều nhánh theo cách riêng.

⇒ Câu "phong thuỷ nói rằng" gần như luôn là "một phái nói rằng".

Phần đo được, nhắc lại

Với người muốn dùng bát trạch, có một điều đáng lưu ý: phần đo được của hướng không trùng với phần tính toán.

Hướng tây ở Việt Nam là hướng nóng nhất — điều này đúng với mọi người, bất kể cung phi. Nam và đông nam đón gió mát mùa hè — cũng vậy.

Nên có thể xảy ra chuyện: bảng tính nói hướng tây là hướng tốt với bạn, nhưng phòng hướng tây vẫn nóng. Hai thứ này không mâu thuẫn — chúng nói về hai chuyện khác nhau, và cái nóng thì bạn cảm nhận được mỗi chiều.

Cách nhiều người dùng: theo phần tính toán cho những quyết định không tốn gì, và theo phần đo được cho những quyết định về tiện nghi — rèm, che nắng, thông gió, chỗ đặt giường.

Khi cả nhà không cùng nhóm mệnh

Chuyện xảy ra ở khoảng một nửa số gia đình, và các sách trả lời khác nhau. Mấy cách thường thấy:

Lấy theo chủ hộ hoặc người trụ cột kinh tế.

Lấy theo người nam theo lệ cũ.

Chia phần: hướng nhà theo một người, còn hướng giường và bàn làm việc của từng người thì theo cung của chính họ. Đây là cách dung hoà mà nhiều nhà dùng, và nó cũng hợp lý về mặt thực tế — phòng riêng thì người ở đó quyết.

Không chọn ai cả — đi theo phần đo được: phòng nào thoáng mát và yên tĩnh thì dành cho người cần ngủ nhiều nhất.

Không có cách nào được coi là chuẩn. Điều đáng nói: nếu việc này gây căng thẳng trong nhà thì cái hại đó là thật, còn cái lợi thì không đo được. Cân nhắc điều đó trước khi tranh luận tới cùng.

Đọc một cuốn sách bát trạch

Nếu bạn muốn tự tìm hiểu, mấy điều giúp đọc cho tỉnh:

Xem sách nói rõ theo dòng nào không. Sách tử tế nói rõ; sách trình bày như thể chỉ có một cách đúng thì đang giấu sự đa dạng của nghề.

Đối chiếu bảng cung phi ở hai nguồn. Nếu chúng khớp thì yên tâm hơn; nếu lệch thì bạn biết ngay có vấn đề về cách tính.

Để ý phần nói về giới hạn. Sách nghiêm túc thường có phần nói chỗ nào còn tranh luận.

Cảnh giác với sách kèm số điện thoại tư vấn hoặc địa chỉ bán vật phẩm.

Tóm lại

Du niên là hệ tám tên gán cho tám hướng tuỳ theo cung phi của mỗi người: bốn tên thường được coi là tốt (Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị) và bốn tên thường được coi là xấu (Tuyệt Mệnh, Ngũ Quỷ, Lục Sát, Hoạ Hại). Các sách khác nhau ở thứ tự mức độ, ở ý nghĩa cụ thể từng tên, ở việc áp vào hướng cửa hay hướng nhà hay từng phòng, và ở việc tính theo ai trong nhà — nên tra ra hai kết quả khác nhau thì rất có thể không ai sai. Đừng gom nhiều nguồn, ghi lại mình tra ở đâu, và đừng để tên gọi làm bạn lo: đó là tên trong một hệ quy ước, không phải mô tả điều sẽ xảy ra.