Minh đường: khoảng trống trước nhà trong Loan Đầu, và nó còn lại gì giữa phố
Mục Phái Loan Đầu đã có bài về đọc thế đất giữa phố xá, nước trong Loan Đầu, nền đất và độ dốc, cây cối, bản đồ vệ tinh, và tứ linh Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ. Bài này đi vào khái niệm mà gần như mọi lời phán Loan Đầu đều nhắc tới: minh đường.
Hiểu đúng minh đường thì đọc được rất nhiều lời khuyên quen thuộc: “trước nhà phải thoáng”, “cửa không nên bị chắn”, “sân trước không nên dốc ra ngoài”. Và cũng thấy được khi nào những lời đó bị áp vào nhà phố một cách máy móc.
Minh đường theo sách
Trong bố cục lý tưởng của Loan Đầu, ngôi nhà (hay ngôi mộ, vì Loan Đầu khởi đầu từ việc chọn đất táng) tựa lưng vào núi phía sau, hai bên có đồi gò ôm lấy, phía trước mở ra một khoảng đất bằng, xa hơn có nước hoặc đồi thấp làm án. Khoảng đất bằng phía trước đó gọi là minh đường, chữ “minh” là sáng, “đường” là cái sân, gian nhà chính. Minh đường là nơi khí sau khi chạy theo mạch núi xuống thì dừng lại, tụ lại.
Nội minh đường và ngoại minh đường
- Nội minh đường: khoảng trống gần, ngay trước nhà, giới hạn bởi hai cánh tay Thanh Long, Bạch Hổ gần nhất.
- Ngoại minh đường: khoảng rộng xa hơn, giới hạn bởi núi án, núi triều phía trước.
Sách thường nói nội minh đường nên vừa phải, gọn, “tụ”; ngoại minh đường nên rộng, thoáng. Nội minh đường quá rộng thì khí tán; quá hẹp thì bức bí.
Những tính chất sách hay khen chê
- Bằng phẳng, hơi trũng về giữa: được coi là tụ. Dốc nghiêng ra ngoài thì khí “trôi” đi.
- Sạch, thoáng: không có vật nhọn, gò đống lổn nhổn, không có thứ ô uế.
- Có nước tụ hoặc uốn lượn: ao hồ phía trước được coi là tốt.
- Bị chắn sát bởi tường, gò, cây lớn ngay trước cửa thì gọi là minh đường bị “bức”.
Đặt vào nhà phố: minh đường còn lại gì
Nhà phố hôm nay hiếm khi có sân trước. Mở cửa ra là vỉa hè, lòng đường, nhà đối diện. Người xem phong thuỷ thường đọc như sau:
- Nội minh đường là khoảng ngay trước cửa: thềm, hiên, phần vỉa hè trước nhà. Gọn, sạch, sáng là tốt; chất xe, rác, hàng hoá là “minh đường bị lấp”.
- Ngoại minh đường là bề rộng con đường và khoảng tới nhà đối diện. Đường rộng, nhìn ra quảng trường, công viên được coi là minh đường rộng.
- Bên trong nhà, phòng khách ngay sau cửa đôi khi cũng được coi như một “minh đường trong”: nơi người vào dừng lại trước khi đi sâu hơn.
Phần trùng với cảm giác sống
Bỏ qua chữ “khí”, nhiều tính chất của một minh đường tốt trùng với những thứ ai cũng thấy dễ chịu: trước cửa có ánh sáng, có khoảng để dừng chân, không bị một bức tường sát mặt, nhìn ra được một khoảng xa. Nhà mở cửa ra là chạm ngay tường nhà đối diện cách một con hẻm hẹp thì thiếu sáng, thiếu gió, thiếu riêng tư; người ta gọi đó là “minh đường bức” cũng không sai về cảm giác.
🔴 Đừng đọc minh đường như một phép đo diện tích
Đây là chỗ quan trọng nhất khi áp khái niệm này vào hôm nay. Minh đường trong sách là một phần của cả một bố cục địa hình: núi sau, hai cánh tay, nước trước, án xa. Tách riêng nó ra, đo bằng mét vuông trước cửa, rồi kết luận nhà “tốt” hay “xấu” là lấy một mảnh của bức tranh thay cho cả bức tranh.
Hệ quả thực tế: có người được khuyên phá bỏ cây xanh trước nhà để “mở minh đường”, trong khi chính hàng cây đó che nắng tây và bụi đường. Có người được khuyên làm bậc thềm thật cao để “chặn khí trôi”, rồi người già trong nhà ngã ở chính bậc đó. Khi lời khuyên về minh đường đá với an toàn hay khí hậu, nên đặt câu hỏi.
Minh đường cho căn hộ
Với căn hộ, người ta thường xét hai lớp: hành lang trước cửa căn (thường hẹp, không chọn được), và tầm nhìn từ ban công, cửa sổ chính (thường được coi là ngoại minh đường). Căn nhìn ra khoảng thoáng, công viên, mặt nước được coi là minh đường đẹp; căn nhìn sát vào toà khác thì bị bức. Trang này có bài riêng ở mục Loan Đầu về đọc thế đất giữa phố xá, cùng một cách nghĩ.
Minh đường và sân trước trong nhà truyền thống
Nhà truyền thống ở nông thôn Việt Nam thường có sân gạch phía trước, rồi ao, rồi vườn hoặc ruộng. Bố cục đó gần với hình ảnh minh đường trong sách: khoảng sân bằng, sạch để phơi thóc, đón khách, làm cỗ; ao phía trước vừa trữ nước vừa làm mát; xa hơn là khoảng thoáng. Có thể chính cách tổ chức không gian sống hợp khí hậu như vậy đã được sách vở đặt tên và hệ thống hoá. Khi thấy một khái niệm phong thuỷ trùng khít với một cách làm nhà lâu đời, đó thường là chỗ đáng tin nhất của nó.
Những gì làm được với minh đường của nhà mình
- Giữ khoảng trước cửa gọn, sạch, có ánh sáng ban đêm.
- Không chất hàng, xe, rác chắn lối vào.
- Cây xanh vừa tầm làm dịu tầm nhìn khi đối diện sát nhà khác.
- Bên trong, giữ khoảng ngay sau cửa thông thoáng, không chất đồ.
Những việc này vừa đúng tinh thần “minh đường sáng sủa” của sách, vừa có ích thật cho việc ở.
Nói gọn lại
Minh đường là khoảng trống phía trước nơi khí tụ, theo phái Loan Đầu, với nội minh đường gần và ngoại minh đường xa. Giữa phố, nó thành khoảng trước cửa và tầm nhìn ra con đường. Phần trùng với cảm giác sống là ánh sáng, khoảng dừng chân và tầm nhìn xa. Đừng đo nó như mét vuông tách khỏi cả bố cục, và đừng để nó thắng an toàn hay khí hậu.